Han Eygenraam werkte zijn hele leven in de cultuursector, van zakelijk leider van een jeugdtheatergezelschap in Friesland tot directeur van culturele instellingen door het hele land. Toen hij met pensioen ging, meldde hij zich bij Katalys. Niet omdat hij niets omhanden had, maar omdat hij precies wist wat hij kon brengen. Zes jaar later is hij nog steeds met plezier vrijwilliger, met net zoveel zorgvuldigheid als vroeger.
Han Eygenraam groeide professioneel op in een wereld van participatie en gemeenschapsvorming. “Ik studeerde welzijnsvraagstukken aan de universiteit van Groningen,” vertelt hij. “En ons doctoraal project ging over buurtparticipatie: wat zijn de voorwaarden waaronder wijkbewoners écht meedoen? Dat was mijn vertrekpunt.” De vraag liet hem nooit meer los.
Via de cultuursector, als zakelijk leider bij theatergezelschappen en later als directeur van muziek- en kunsteducatie-instellingen in onder meer Apeldoorn, Arnhem, Middelburg en Vlissingen, bleef hij zich bezighouden met dat snijvlak van organisatie en gemeenschap. “Ik ben begonnen in de cultuursector en ik ben geëindigd in de cultuursector,” zegt hij met een glimlach. “Maar cultuur was nooit het doel. Participatie was de rode draad.”
Van directeur naar adviseur
De stap naar Katalys kwam via een omweg. De toenmalige voorzitter van zijn raad van toezicht in Middelburg was ook voorzitter van het Zeeuwse team van Katalys. Via hem ontdekte Han de organisatie. Toen hij in 2020 met pensioen ging, was zijn besluit snel genomen: hij ging bij Katalys als vrijwilliger aan de slag.
Zijn eerste project was direct een inwijding. In Mook moest een speeltuininitiatief dat al jaren sputterend op gang probeerde te komen, eindelijk tot bloei worden gebracht. “Ik heb daar gewoon kunnen putten uit mijn loopbaan. Ik had altijd al met gemeenten gewerkt. Dus als ik met een wethouder aan tafel zat en ik zag dat het niet de goede kant opging, wist ik hoe ik dat kon bijsturen.” Het project lukte. En dat gevoel, van kennis die echt ergens landen kan, is sindsdien de motor gebleven.
‘Ik bereid het misschien wel gedegener voor dan vroeger’
Han is nu betrokken bij een aantal projecten die laten zien hoe breed het Katalys-werk kan zijn. In Hoensbroek begeleidt hij, samen met collega Chris Meijs, stichting HEJO. Achter die naam gaan twee vrouwen schuil die pleegouder zijn en zagen wat er ontbrak: een plek voor andere pleegouders in de regio Parkstad. Ze begonnen een materialendepot, richtten een huiskamer in, organiseerden informatieavonden en zetten inmiddels een bijscholingsprogramma op. “Totaal geen achtergrond in organiseren of initiatieven opzetten,” zegt Han. “Maar ze vonden dat het nodig was, en ze begonnen gewoon.” Hij ontmoette hen tijdens een cursusavond van Burgerkracht Limburg en heeft ze sindsdien letterlijk zien groeien. Inmiddels hebben ze een pand in Hoensbroek, financiering van het Oranjefonds en werkt Katalys mee aan een groener en financieel steviger fundament voor de toekomst.
Dichtbij ligt het Ecologisch Landschapspark Brunssum, een ambitieus plan voor een park van zo’n negen hectare, deels op provinciaal en deels op gemeentelijk grond. Provincie en gemeente kregen met het project ook bemoeienis langs politieke lijnen. Han adviseerde de initiatiefnemers vooral de regie in eigen hand te houden. Niet alleen voor de fondsenwerving, maar ook voor het draagvlak in de buurt. Een eigen stichting lag voor de hand. “Anderhalve week geleden is Stichting De Groene Parel opgericht,” vertelt hij. “Dat is altijd heel mooi als mensen zélf tot die conclusie komen. Misschien heb ik er iets over gezegd, maar zij maakten uiteindelijk zelf die keuze.”
Dan is er Natuurpark De Kemp in Egchel. Han nam het project over van een collega-adviseur die na ruim vijftien jaar stopte. Een groep betrokken bewoners wil pal tegenover de kerk van het dorp een vrij toegankelijk natuur- en speelpark aanleggen, bijna drie hectare groot, met een voedselbos, waterelementen, wandelpaden en natuurlijke speelplekken. Twee grote percelen worden beschikbaar gesteld. “Als mensen zo’n idee hebben, en ook nog de verbeelding om te zien wat er echt mogelijk is op die plek, dan helpt dat enorm. Dan hoef je alleen maar naast ze te gaan staan.”
De ideale mix
Wat maakt dat een initiatief slaagt? Han hoeft er niet lang over na te denken. “Ten eerste: het idee moet goed zijn. En mensen moeten het zien, de mogelijkheden, de meerwaarde voor de plek waar ze wonen.” Maar een goed idee alleen is niet genoeg. “Samenwerking is net zo belangrijk. Het samen ervoor gaan. En daarbij hoort een goede organisatievorm. Uiteindelijk staat of valt het daarmee.”
Hij vertelt ook over trajecten waarbij niet alles loopt zoals gehoopt, en wat hij daarvan leert. “Soms lukt een project gewoon niet. Dan heeft dat te maken met de mensen die erbij betrokken zijn, of met wat er buiten het initiatief speelt. Dat is soms frustrerend, maar het hoort erbij. Je moet het altijd doen met de mensen die er zijn, en zij moeten het ook met jou doen.”
Geduld als gereedschap
Als Katalys-adviseur is er één ding dat Han boven alles stelt: geduld. “Geduldig zijn is echt belangrijk. En ook: het project is van de initiatiefgroep, niet van jou. Je kunt best tegengas geven als een idee nog niet rijp is, dat werkt ook, maar je moet uiteindelijk met hen geloven in wat ze willen.”
En dan voegt hij iets toe dat hem misschien het meest typeert: “Ik weet nooit precies waar mijn Katalys-pet begint of eindigt. Ik ben ook gewoon mezelf.” Hij denkt even na. “Volgens mij is dat een eigenschap die veel adviseurs bij Katalys hebben. Je doet het immers voor je plezier. Dus je bent ook gewoon jezelf.”
Ergens in het gesprek merkt hij op dat hij nu, op zijn manier, terug is bij het begin. Bij de vragen die hem als student al bezighielden. Over participatie, over wat mensen nodig hebben om zich te organiseren, over hoe een plek écht van bewoners kan worden. “Ja, de cirkel is rond,” concludeert hij tevreden.
Han Eygenraam is vrijwillig adviseur bij het Limburgse team van Katalys.
Dit item is gepubliceerd op 6 juli 2026.
